Pensioenfondsen in control (2)

0 reactie(s) | Tekstgrootte:

Gerelateerd:

• Pensioenen: het kan toch niet waar zijn!
• Nu met pensioen, later werken tot je dood!
• Pensioen, wat is er nou eigenlijk aan de hand?
• Soepeler rekenrente voor pensioenfondsen

De overweging was dat dan het fonds daarmee een hoger rendement zou kunnen halen. In de oorspronkelijke situatie zou het zo zijn dat de rendementen van aandelen en obligaties te weinig opleveren en dat dan de premies dusdanig hoog moeten zijn om toch aan het verlangde pensioen te komen. Een bijzondere ontwikkeling in die golfbewegingen is de massale (terug)komst van (hoogrenderende) bedrijfsobligaties in de beleggingsportefeuilles na de laatste crisis.

Timing

Door de beleggingsmix te veranderen om meer risico te nemen, bijvoorbeeld door aandelen in de beleggingsportefeuille op te nemen, is de verwachting dat de opbrengst zal stijgen. Een tienjarige staatsobligatie geeft momenteel circa 2,5% rendement. Nu heeft die verschuiving in de mix naar aandelen, terugkijkend op middellange periode, afhankelijk van de mate van diversificatie van de portefeuille, waarschijnlijk een slechts negatief rendement opgeleverd. Het instapmoment bleek vaak bepalend. Voor pensioenfondsen is het echter niet altijd gepast en eenvoudig om te timen. Waren de deelnemers zich er voldoende van bewust dat dit beleid van de verschuiving van de vastrentende waarde naar aandelen een hoger risico met zich meebracht? Het moge bekend zijn dat de AEX in de afgelopen tien jaar is gedaald van circa 700 tot circa 340. Daarentegen zijn de rendementen op obligaties door de huidige lage rente nu behoorlijk hoog. Volledigheidshalve moet opgemerkt worden dat na de debacles van Griekenland en Ierland ook staatsobligaties niet meer zo risicoloos zijn.

Zoektocht naar rendement

Dit was de situatie tot enige jaren geleden. Pensioenfondsen zochten steeds meer naar andere beleggingscategorieën dan aandelen, vastrentende waarden. Er ontstond een ware zoektocht naar mogelijkheden die een hoger rendement zouden kunnen opleveren. Als eerste werd onroerend goed herontdekt.

De verschuiving bij pensioenfondsen naar meer risico cq meer aandelen is waar te nemen van circa 1990 tot de eeuwwisseling, vanaf circa 2002 is er de switch naar meer alternatieve beleggingen. Dat laatste werd ingegeven door de volgende overwegingen:

• Meer diversificatie, de - verkeerde - gedachte was dat risicobeperking daardoor ‘gratis’ was en niet ten koste zou gaan van rendement;
• De rente was toen ook erg laag en de schrik van de aandelencrash van toen zat er nog goed in, dus werd er naar alternatieven gezocht;
• Ten slotte kwam de financiële industrie zelf met een ruim aanbod.

Daarnaast gaat het erom investeringen te vinden die niet direct correleren met de beta van de - beurs - index. Kortweg worden dit ‘alternatives’ genoemd. Deze alternative beleggingen kunnen zowel private equity, derivaten of ‘special classes’ zijn. Het profiel van de portefeuille verandert door deze producten toe  te voegen, bijvoorbeeld ten aanzien van de trade-off van risico en rendement, maar ook van het cash flow-patroon. Tot zover niets bijzonders.

Hogere eisen

Het probleem dient zich aan dat dit type beleggingsportefeuille ten opzichte van de traditionele ‘huis-tuin-en-keuken’-portefeuille met de gebruikelijke beleggingsobjecten complexer is geworden. Voor pensioenfondsen houdt dat in dat het risicomanagement om de portefeuille te beheersen dan navenant belangrijk moet zijn. Hier zit de crux. Een ander probleem is dat de ‘alternatives’ niet gemakkelijk in te passen zijn in het asset en liability (‘ALM’)-model. Met dit model wordt het beleggingsbeleid afgestemd op de pensioenverplichtingen.

De toezichthouder onderkent dit soort ontwikkelingen en stelt daarom hogere eisen aan een fonds die zwaarder zit in ‘alternatives’ dan een fonds dat meer op de traditionele wijze heeft belegd. Hier zit dan ook het probleem. Om in control te zijn moet een pensioenfonds het risico management aanzienlijk versteken. Hier zit de uitdaging voor de bestuurders en controllers bij de fondsen.

Meer weten over pensioenen? Schrijf u in voor het pensioencongres Het pensioencontract voor de toekomst