Waar is mijn geld?

2 reactie(s) | Tekstgrootte:

Gerelateerd:

• Hoofd finance sluisde 15,5 miljoen subsidie weg
• Madoff verbaasd dat hij niet eerder is gepakt
• Economisch potentieel van fraudeurs onderbenut

Fraude bij vermogensbeheer
Een bevriende controller van een pensioenfonds vroeg mij hoe je fraude voorkomt bij het uitbesteden van vermogensbeheer. Hij wilde weten wat er naast het monitoren van de mandaatregeling gedaan kan worden. Ten eerste is het van belang om te kijken naar de potentiële risico’s rondom het proces van uitbesteden van vermogensbeheer. Zodra de risico´s bekend zijn, is het makkelijker om maatregelen te benoemen en te implementeren.

Waarom uitbesteden
De eerste vraag die bij mij opkomt: Waarom moet er worden uitbesteed en wie heeft er belang bij? Het komt voor dat een bestuurder, directeur of leidinggevende zich sterk maakt voor een uitbesteding, terwijl men er intern niet de noodzaak van inziet, maar dit niet durft uit te spreken. Er zijn de verschillende casussen bekend, waarbij achteraf bleek dat uitbesteding niet noodzakelijk en gewenst was. Maar waarbij persoonlijke belangen van de initiator een bepalende rol bleken te spelen.

Transparantie in het besluitvormingsproces en het duidelijk krijgen van de zakelijke, onderbouwde argumenten zijn hierbij cruciaal. Mocht er twijfel bestaan over deze argumenten, dan heeft een controller maar één keer de kans om op te staan en zijn bedenkingen uit te spreken. Als dit station gepasseerd is, dan zal de initiator hem geen tweede kans gunnen om zijn bezorgdheid uit te spreken.

Betrouwbare vermogensbeheerder?
Mocht er op de vraag van ‘het waarom’ geen aanleiding zijn om het proces stop te zetten, dan kan de vervolgvraag gesteld worden: Aan welke vermogensbeheerder moet uitbesteed worden? Naast financiële, vaktechnische en juridische criteria wordt tegenwoordig steeds meer gekeken naar de integriteit, de reputatie en de betrouwbaarheid van de externe vermogensbeheerder. Dit is ook niet helemaal onterecht als we kijken naar alle schandalen van de afgelopen jaren.

Rustig slapen
Mijn collega blogger Toin Jansen is er zelfs voorstander van om veroordeelde vermogensbeheerders vanuit de gevangenis hun kennis en ervaring ter beschikking te laten stellen. Ik vraag me af of hij nog rustig slaapt als Bernard Madoff, René van den Berg en de voormalige bestuurders van Golden Sun Resorts het bedrijfspensioenfonds van Tennant adviseren over hun beleggingsportefeuille. Het bestuur van het pensioenfonds zou naar mijn mening geadviseerd moeten worden over het instellen van een integriteitonderzoek naar de externe vermogensbeheerder. Dit als aanvulling op de gebruikelijke financiële en juridische due diligence.

Het slaapt volgens mij een stuk beter als je weet dat de sleutelfunctionarissen niet betrokken zijn (geweest) bij transacties en activiteiten die nu én in de toekomst vragen kunnen oproepen.

Transparantie bij uitbesteding
De derde vraag die gesteld kan worden, heeft betrekking op de wijze van uitbesteding: Hoe transparant is de informatieverstrekking? Hieronder vallen aspecten als de aard en omvang van de uitbesteding, de informatieverstrekking en de mogelijkheden van controle. De Madoff- en verschillende andere affaires geven een beeld van wat op dit terrein allemaal fout kan gaan. In verschillende gevallen is gebleken dat er onvoldoende inzicht was bij wie en hoe de fondsen waren ondergebracht.

Het overboeken van omvangrijke bedragen naar belastingparadijzen is volgens fraudeurs noodzakelijk om optimaal gebruik te maken van internationale belastingverdragen. In de praktijk blijkt dit een schitterend argument te zijn om iedere vervolgvraag over de verdere routing van het geld af te kappen. Het is immers logisch dat er zo min mogelijk aan de fiscale strijkstok moet blijven hangen. Dat de fraudeurs het begrip functiescheiding niet (willen) kennen en rechtspersonen in de belastingparadijzen zelf besturen, is een aspect waar niet vaak over wordt gecommuniceerd. Dat het geld uiteindelijk ook niet de beoogde bestemming haalt, moet ook maar niet bekend worden.

Informatieverstrekking en controle blijken in de praktijk bij de slechtere partijen dan ook vaak onvoldoende te zijn geregeld. Op deze aspecten valt veel winst te behalen wanneer een externe vermogensbeheerder wordt selecteert en de investeringen beter worden gemonitord.

Vermogensbeheerders en corporate governance?
Voorafgaand aan het gehele uitbestedingproces moeten externe vermogensbeheerders niet alleen inzicht geven in de verwachte financiële resultaten. Ook dienen zij transparant te zijn over hun ‘vermogen’ om de fondsen van derden adequaat te beheersen. De maatregelen die zij op het terrein van informatieverstrekking en controle kunnen én moeten nemen, liggen in het verlengde van de zaken die financiële instellingen uit hoofde van de wet op het financieel toezicht moeten doen.

Het gaat in deze informatievoorziening om maatregelen die ‘een beheerste en integere uitoefening’ van de bedrijfsactiviteiten mogelijk maken. Hierbij valt te denken aan:

• customer due diligence;
• het aanstellen van een onafhankelijke compliance officer;
• het instellen van integriteitonderzoeken naar de achtergronden van medewerkers op integriteitgevoelige functies;
• het treffen van maatregelen om belangenverstrengeling te voorkomen;
• het laten beoordelen van de bedrijfsvoering door een externe accountant.

Mocht de externe vermogensbeheerder met argumenten komen waaruit blijkt dit allemaal te moeilijk, te kostbaar of zelfs niet mogelijk is, dan zou ik voor een andere partij kiezen. Met een beetje goede wil is er van alles mogelijk! Daarnaast geven deze maatregelen de noodzakelijke waarborgen aan de cliënt. Institutionele beleggers moeten tegenwoordig op het terrein van corporate governance en integriteit hun zaken goed op orde hebben. Dat mag dan ook verwacht worden van hun externe vermogensbeheerders.