Bananenrepubliek

3 reactie(s) | Tekstgrootte:

Het rapport geeft een ontluisterende kijk op het functioneren van de provinciale organisatie. Vanuit een controloptiek blijkt dat de directiecontroller niet een intern beheersings- en controlesysteem, zoals bedoeld in de interne ‘Handreiking weerstandsvermogen en risicomanagement’, heeft toegepast, maar ‘op basis van gezond verstand’ de kans op falen van de uitzettingen als zeer klein heeft beoordeeld en de risico’s goed beheersbaar achtte. De verantwoordelijkheid voor het actualiseren van de administratieve organisatie van de treasuryfunctie berust bij de controller van de Directie Middelen. De onderzoekscommissie heeft niet kunnen constateren dat de controller aan deze verantwoordelijkheid invulling heeft gegeven. Het is duidelijk dat er onvoldoende leiding was vanuit Gedeputeerde Staten ten aanzien van het financieel beheer.

Tuchtraad 

Het is niet duidelijk, maar wel wenselijk om vast te stellen of er registercontrollers bij het falend beleid waren betrokken. Indien zou blijken dat dit het geval was, dan ligt er een taak voor het bestuur van de VRC om deze case voor te dragen bij de tuchtraad van de beroepsorganisatie om te bezien of er in strijd met de gedragscode is gehandeld.

Er zit een aantal interessante kanten aan deze zaak. Als eerste wordt er in het rapport helaas met geen woord gerept over het streven van de verantwoordelijken om een hoog rendement te behalen op de uitgezette kasgelden. De relatie tussen risico en rendement is niet goed begrepen. Als verontschuldiging wordt aangevoerd dat de Wet fido niet zou zijn overtreden. In ieder geval geldt dat niet voor de geest van de wet, alsof dit hen zou vrijpleiten van de verantwoordelijkheid voor dit debacle. Natuurlijk werkt het niet zo. De politiek, maar ook de maatschappij oordeelt los van het strikt juridische kader wat juist handelen is. Het antwoord daarop is negatief. Om ter verdediging aan te voeren dat de omstandigheden ‘in hindsight’ moet worden gezien in de bredere context van de crisis, is een zwak argument. Organisaties dienen altijd een intern beheersings- en controlesysteem voor het risicomanagement in de organisatie te hebben. De ‘tone at the top’ als uitgangspunt voor ‘risk appetite’, hetgeen leidend moet zijn voor het functioneren van een adequaat risicomanagementsysteem, zat gewoon verkeerd in elkaar. Dit is wat anders dan alleen naar de formele regels te verwijzen.

Kasoverschot 

Bankieren met gelden louter met het oogmerk om deze tegen een hoger rendement uit te zetten, is niet toegestaan. In casu gaat het onder meer om de vraag wat de betekenis van een lening van € 50 miljoen is geweest. De onderzoekscommissie vindt de motieven onduidelijk, het zou naar ‘bankieren’ kunnen rieken. Het college reageert als door een adder gebeten met een ontkenning. Deze reactie ligt voor de hand; immers, dan zou duidelijk zijn dat de provincie in strijd met de wet zou hebben gehandeld. Nog onvoldoende komt voor het voetlicht waarom de provincie en ook andere – lagere – overheidsorganen ruim in hun kasgeldmiddelen moeten zitten. Noord-Holland had een tijdelijk kasoverschot van € 600 miljoen. Van uit een meer macro-optiek dient er wel te worden gekeken naar de efficiency van de beschikbaarheid en inzet van de middelen, dit om de ‘slack’ terug te dringen. De € 98 miljoen die de provincie naar alle waarschijnlijkheid kwijt is, zal uiteindelijk de burger schaden. Deels komt deze verdamping ten laste van het vermogen, wat resulteert in het niet door kunnen gaan van diverse investeringen. Deels leidt het ertoe dat plannen niet doorgaan of worden getemporiseerd. In het ergste geval zullen de opcenten en de belastingen omhoog gaan.

Pluche plakt
In de reacties van de Gedeputeerde Staten is nergens een ‘sorry’ voor het falend beleid te vinden. Tegenwoordig ligt dat woord op de lippen van de bankiers om zich te verontschuldigen, maar bij de provincie kon er geen excuus af. Deze hautaine houding breekt hen nu ook op. Dat het college de consequenties trekt in deze affaire ligt voor de hand. De gevolgde procedure is theatraal en fout. De mogelijkheid is nu niet meer geboden om tot een politiek oordeel te geraken en dan op basis van een motie tot aftreden te komen. De parallel is te trekken met het ontslag van het kabinet-Kok na het verschijnen van het rapport over Srebrenicia om het nog nimmer gevelde politieke oordeel te ontlopen. De commissaris van de Koningin, die bestuurlijk verantwoordelijk is voor de controlfunctie, blijft gewoon zitten. Het blijkt dat het pluche plakt. Hij creëert hiermee een staatkundig novum door te stellen dat er een verschil is tussen gekozen en benoemde bestuurders en daarom niet behoeft op te stappen. Zijn veelheid van nevenbanen breekt hem dan ook in verschillende functies op waar geen adequaat toezicht is uitgeoefend.

Er zal snel een nieuw college worden geformeerd. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat de bestuurders die hebben gefaald weer terugkomen. Ook moet er van meet af aan worden gewaakt dat de afgetreden bestuurders niet een of andere riante gouden wachtgeldregeling meekrijgen. Provinciale Staten en de media moeten daar scherp op letten.