Landsbanki en de leer van het gewekte vertrouwen
7 reactie(s) |
Tekstgrootte: 
Business model
Het business model van Landsbanki was erop gericht om in Nederland te starten en snel geld uit de markt te halen. Ondertussen wist zij dat alleen de minder goede IJslandse garantieregeling als bescherming van toepassing zou zijn. DNB had hierdoor onmiddellijk wat scherper op haar qui-vive moeten zijn. Dit lijkt op gebrek aan goed risicomanagement.
Limperg
Elke accountant of controller kent de theorie van Limperg. Hij kwam destijds met zijn leer van het gewekte vertrouwen. Daarbij gaat het er om dat de accountant (controller, bankier etc) zijn werkzaamheden zo dient te verrichten dat de verwachtingen, die bij de verstandige leek (de burger) worden opgewekt, niet worden beschaamd. Omgekeerd mag de accountant (controller, bankier, DNB) geen grotere verwachtingen wekken dan door de verrichte arbeid (toezicht) wordt gerechtvaardigd.
Herijking
Er zal een herijking plaats moeten van de taak van de overheid en de risico’s die bij de burger thuishoren. Het vertrouwen van de burger in de overheid is door dit incident ver te zoeken. Het parlement dat nu in de coulissen zit mee te kijken, zal zich een duidelijk oordeel moeten vellen over het toezicht van DNB: is het goed, adequaat, tijdig en tevens ethisch hoogstaand geweest? Het toezicht is naar mijn mening in ieder geval niet voldoende krachtig geweest. De toezichthouder had gewoon een keer ‘nee’ moeten zeggen: dit willen wij als toezichthouder niet.
Gemeentes
En dan hebben we nog het verhaal van de gemeentes. De burger verwijt de investmentbankers onverantwoordelijk en hebzuchtig gedrag als een van de diepere achtergronden van de huidige crisis. Die zochten immers het risico op om zodoende hogere rendementen te halen, hetgeen weer in hun bonus werd verdisconteerd. De (lagere) overheid heeft in wezen hetzelfde gedaan.
Vertrouwen geschaad
De risico’s die de lagere overheid heeft genomen zijn te groot geweest en de belangen en het vertrouwen van de burger zijn ernstig geschaad. Zeker waar de overheid een voorbeeldfunctie moet vervullen, waarvan je de hoogste ethische norm mag verwachten. Het siert de ambtsdragers dan ook niet dat zij nu geen nederigheid te tonen. Zij zouden zich diep moeten schamen voor hun hebzuchtig en risicovol handelen.
Lees het volledige artikel van prof. dr. D.M. Swagerman hier
Auteur: Dirk SwagermanReageer hieronder op dit weblog!
7 reactie(s)
Hallo Judith,
Mijn excuses over die opmerking van de Boerenleenbank. Ik had niet goed gekeken.
DNB heeft naar mijn weten Landsbanki een beperkte vergunning gegeven, waar de bank (met medeweten van DNB) al heel snel overheen ging. Die beperking was er met reden en daarom had DNB moeten ingrijpen. Ook mag je je afvragen of DNB een goed antecedenten-onderzoek heeft gedaan terzake van de criminele oprichter of moet ik zeggen oplichter?
Alleen al het feit, dat het landenrisico op IJsland sterk ging stijgen, had er voor DNB al in moeten resulteren, dat men extra checks and balances hadden moeten inbouwen naar mijn mening.
Beste Klaas,
De reactie over de Boerenleenbank op de hoek was niet van mij, maar van de persoon onder mij. Hier kan ik dus weinig over zeggen.
Wel deel ik ook absoluut de mening dat men had kunnen inschatten wat de risico's waren, inderdaad gewoon uitgaande van het bekende fenomeen: hoog rendement is hoog risico.
Helaas zijn waarschijnlijk te weinig mensen financieel onderlegd..
Verder vraag ik me af waar DNB die steekjes dan heeft laten vallen, en wat ze dan wel hadden kunnen doen? Waarschuwen is bij wet verboden, buitenlandse banken weigeren leidt tot verlaging van het concurrentiepotentieel en mag dus niet, en ingrijpen kan niet bij een bank die niet onder toezicht staat.
Kortom, welke mogelijkheden hadden ze nog wel dan?
De portefeuilletheorie van Markowizc spreekt wel degelijk van een uitruil van risico en rendement. Iedereen, die een beetje financieel-economisch is onderlegd, weet dat en dus kun je weten als je voor extra rente gaat, dat je ook meer risico loopt. Het gedrag van de lagere overheden is hen zwaar aan te rekenen. Bovendien zijn er instanties (zoals SNN) die als missie hebben het bevorderen van de Nederlandse werkgelegenheid. Die stimuleer je niet door buitenlandse bankiers aan het werk te zetten met ons belastinggeld.
Met Dirk Swagerman deel ik de mening dat de DNB steekjes heeft laten vallen, maar anderzijds draagt de burger zelf ook wel degelijk verantwoordelijkheid en moet zich niet in alle gevallen kunnen verschuilen achter de overheid.
Trouwens Judith, wat is er mis met sparen bij de Boerenleenbank om de hoek? Dat is dan toevallig wel een bank, die nu dankzij het ingrijpen van Wouter Bos mee mag opdraaien voor de garantstelling van € 100.000 maximaal.
Zie ook
http://www.controllersmagazine.nl/nieuws/2292/20-miljard-voor-financiele-sector-spaarders-icesave-gered#reactie96 voor een discussie over Icesave.
De tijden van sparen bij "de Boerenleenbank op de hoek" zijn allang voorbij. Op zoek gaan naar een betere rente is heel normaal, heeft niks met risiconemen te maken. Een bank als Icesave die zich profileerde als internetbank zonder dure kantoren leek erin te slagen veel vermogen aan te trekken. DNB wist echter dat de IJslandse economie veel te veel op de financiele sector leunde, met alle risico's vandien. Toen had DNB op moeten treden. Onder Toeziend Oog hebben ze de schade op laten lopen. Schande dat ze zwegen. Dan moeten ze nu flink zijn en compensatie regelen zowel voor de 100plussers als de overheden. Anders is het vertrouwen in sparen in het algemeen en zeker in DNB in het bijzonder definitief geschaad. Er zal dan een flinke kapitaalvlucht naar 't buitenland volgen, iets waar onze economie echt niet beter van wordt. Maar ja, in Engeland bijv. krijg je meer rente en 100% vergoedt in geval van omvallende bank. Ben je dan een graaier die de hoogste rente wil? Spaarders: Op naar Engeland. Of Duitsland. Of Australie. Desnoods Belgie. Maar weg hier !
Je analyse dat het Icesave-debacle met verkeerd vertrouwen te maken heeft, deel ik. Dat gemeenten uit hebzucht bij IJslandse banken hebben gespaard echter niet. Als ze het hadden belegd in aandelen (wordt dat trouwens de volgende onthulling?) zou je nog van hebzucht kunnen spreken. Maar geld sparen en daarvoor een fatsoenlijke vergoeding wensen, is geen hebzucht maar goed financieel beheer. Het probleem is dat "het systeem" (echt niet alleen de toezichthouder) de indruk hebben gewekt dat spaargeld in IJsland veilig was.
Reageren
Over Dirk Swagerman
Dirk Swagerman is hoogleraar Controlling aan de Rijksuniversiteit Groningen
Controllers vacatures
Opinie: Duurzaam ondernemen
Wist u dat duurzaamheid en winstmaximalisatie niet haaks op elkaar staan, maar dat zij elkaar juist versterken? En wist u dat een slimme duuzame aanpak kan leiden tot indrukwekkende kostenbesparingen? De beurt aan de controller om een mening te geven over de stand van zaken.
