De patatkraam op de hoek

3 reactie(s) | Tekstgrootte:

Verbazingwekkend
Nog verbazingwekkender is de reactie van de ex-voorzitter van de Amerikaanse United States Federal Reserve Board (één van de toezichthouders op Amerikaanse financiële instellingen), Alan Greenspan, die weet te melden dat de crisis de ergste is die hij ooit heeft waargenomen. Ik had een andere reactie verwacht.

Patatkraam
Begin deze eeuw stond de financiële wereld op de achterste benen door de schandalen bij Enron en WorldCom. Vergeleken met de huidige crisis zijn deze te vergelijken met het omvallen van de patatkraam op de hoek. De reactie op de toenmalige schandalen was SOx. Maar SOx heeft dit, in al zijn typisch Amerikaanse gedetailleerdheid en rigiditeit, niet kunnen voorkomen.

Getrouwe weergave?
Wat zijn SOx 302 en 404 verklaringen nog waard? Niets dus. Want hoe hebben bestuurders van financiële instellingen kunnen verklaren dat de jaarrekening en toelichting een getrouwe weergave waren van de resultaten en van de financiële positie? Men had immers, naar nu blijkt, in financiële producten geïnvesteerd waarvan men de constructie niet goed doorzag.

Waarderingsfouten
De waardedalingen van deze producten zijn naar mijn mening daarom niet te beschouwen als een normaal business risk, maar als waarderingsfouten. Ook de rol van de externe accountant in deze roept vragen op. Heeft deze beroepsgroep diepgaand onderzoek gedaan en heeft men voorbehouden gemaakt met betrekking tot de waardering van deze constructies?

Risicomanagement
Naast SOx is er nog zoiets als risicomanagement. Gesteld dat de FED nog wel een degelijk stelsel van richtlijnen daarvoor had verstrekt, dan nog heeft het aan het adequaat toezicht op de naleving daarvan ontbroken. Toezicht uitoefenen is daarbij niet alleen een kwestie van het formeel vaststellen dat regels worden nageleefd, maar ook materieel beoordelen of risicomanagement goed functioneert.
Dat betekent niet alleen afvinken, maar ook verder doorvragen en onderzoeken.

‘Leencultuur’
Wellicht hadden daarmee de effecten van de financiële constructies (o.a. verpakken en verhandelen van hypotheekvorderingen) die nu zoveel ellende opleveren, eerder kunnen worden ontdekt. Al moet tegelijkertijd daarbij vermeld worden dat het beëindigen van de Amerikaande ‘leencultuur’ vermoedelijk niet zo eenvoudig zou zijn geëffectueerd.

Op de pof
Een cultuur waarin het kennelijk heel normaal is dat een gezin beschikt over meerdere creditcards, dat hypotheken worden verstrekt met loktarieven, dat een regelmatig inkomen niet altijd nodig is en dat de waardestijging van het onderpand beleend kan worden. De VS is een land geworden waarin massaal op de pof wordt geleefd en dat kennelijk zijn economie alleen maar draaiende kan houden met geld dat nog verdiend moet worden.
Negatief benaderd zou je kunnen zeggen dat met dit geld ook nog eens een oorlog is gefinancierd waarvan de noodzaak niet door iedereen is onderschreven.

Winnaars
Ondertussen mag de gehele wereld meebetalen aan de gevolgen van de kredietcrisis. De winnaars in dit spel zijn degenen die hypotheekconstructies hebben bedacht en doorverkocht, banken die instellingen die bijna omvallen voor een appel en een ei weer opkopen, speculanten op dalende aandelenkoersen en degenen die zwaar afgewaardeerd onroerend goed kunnen aanschaffen.

Mea maxima culpa
De verliezers zijn de aandeelhouders van banken wereldwijd, beleggers wereldwijd, de Amerikaanse belastingbetaler, de arme drommels die in de ogenschijnlijk aantrekkelijke, maar levensgevaarlijke hypotheekaanbiedingen zijn getrapt en een ieder die de gevolgen van de recessie aan den lijve zal ondervinden.
Ondertussen beschouwt Alan Greenspan de financiële wereld en geeft hij zijn commentaren.
Een zeer nederig ‘mea maxima culpa’ namens het Amerikaanse bankwezen aan de rest van de wereld zou beter op zijn plaats zijn. Of in Amerikaanse termen ‘sorry guys, we screwed up’.

Geschreven op persoonlijke titel.