Ondernemende overheid: steeds gezeur

15 apr 2008 - Overheidsorganisatie ontwikkelen allerlei commerciële activiteiten die niet direct te maken hebben met hun publieke taak. Maar ambtenaren zijn geen ondernemers.

Onder strikte voorwaarden mag de overheid commerciële diensten aanieden. Daarbij gelden wel gedragsregels. Een ervan is het verbod op kruissubsidies. Door dit verbod moet een overheidsorganisatie die een economische activiteit bezigt de integrale kostprijs van het product of dienst bepalen. Ik vind dat de overheid zich hiermee op een heilloze weg begeeft, want het leid tot voortdurend gezeur.

Winstopslag
Tussen kostprijs en marktprijs zit voor de ondernemer de redelijke winstopslag. Bij de overheid is het niet noodzakelijk diensten af te zetten tegen een bedrag hoger dan de kostprijs. Voor de ondernemer is dit een absolute must omdat daarmee zijn of haar economische bestaansgrond van afhankelijk is.

Differentieel?
Was het niet mogelijk geweest dat minister Van der Hoeven van EZ had voorgesteld om diensten slechts aan te bieden op basis van differentiële kostprijscalculatie? De overheid zou de gebruikelijke redenering kunnen bezigen: er is al een gebouw en er zijn al ambtenaren. Wat maakt het nu uit als die ambtenaren bijvoorbeeld reizigersvaccinatie er dan maar even bij te doen. Nee, het hek zou van de dam zijn. Er is voor de minister geen andere mogelijkheid om aan te geven dat er een integrale kostprijs moet worden opgesteld.

Omzeild
Het probleem is dat de overheid niet zo eenvoudig die integrale kostprijs kan bepalen. Want wat voor integrale kostprijs moet de overheid in rekening brengen? Hiermee komt het vraagstuk van kostenverbijzondering om de hoek kijken. Moet een zeker percentage van de bode of portier worden meegenomen in de kostprijsbepaling? Hoe worden de vaste kosten toegedeeld? Ook werkt de overheid vaak op kasbasis. Om tot een evenwichtige kostprijsbepaling te komen moeten ook de afschrijvingslasten worden meegenomen in de calculatie. Dit is in de praktijk niet eenvoudig en wordt door de overheid meestal omzeild door een tarief aan te geven.

Niet de kern
De VNG, als klankbord van de gemeenten, roepen om het hardst dat deze regels niet hoeven. Het leidt alleen maar tot verhoging van de administratieve lasten. Natuurlijk moeten de administratieve lasten beperkt blijven. Maar dit argument raakt niet de kern. Deze schnabbels leveren inkomsten op en de ambtenaren vinden het ook wel eens leuk om als ondernemer te spelen. Gewoon niet doen!