Wil de echte controller opstaan?

1 reactie(s) | Tekstgrootte:

Wat wordt een 'controller' eigenlijk geacht te zijn? Laten we het bij onze eigen taal houden: hij is zowel een beheerser als een beheerder. Een soort in-de-gaten-houder. Kijken wat er gebeurt, op operationeel niveau gepaste maatregelen nemen  en over alles rapporteren aan hen die met die informatie iets moeten doen als onderdeel van het besturingssysteem. Meer niet.

Informatie
En daar gaat het vaak fout. Want hoe kan iemand, die niet verantwoordelijk is voor het bedrijfsbeleid en de daarbij van belang zijnde strategische onderwerpen maar daarvoor 'slechts' voedende informatie hoeft aan te dragen, bevroeden welke informatie wel en welke niet van betekenis is? Veel mensen met de term 'controller' op hun visitekaartje hebben veel verstand van boekhouden, maar hebben geen flauw idee welke belangenafwegingen 'de baas' moet maken om de organisatie de beoogde doelen te laten bereiken.

Beheerser of beheerder?

De controller is een beheerser of een beheerder – of allebei. De eerste betiteling klinkt veel actiever dan de tweede, creatieve bevoegdheden gevend aan de controller in plaats van het doen van constateringen zoals 'klant sinds 1973' of 'wacht altijd tot eerste aanmaning'. Een beheerser vernieuwt als dat nodig is. Introduceert nieuwe regels, gericht op die onderwerpen waarop de organisatie wordt 'afgerekend', op die punten waarop kan worden gescoord. Hij snapt hoe bedrijfsprocessen werken, signaleert waar het niet lekker loopt. Zorgt voor het verkrijgen en analyseren van de daarvoor benodigde informatie. Spit en graaft als een volleerd datamijnbouwkundige in datawarehouses, jongleert met draaitabellen in spreadsheets, introduceert software voor 'business intelligence' en leert de bedrijfsleiding hoe daarmee om te gaan. Niet voor niets verklaart de dikke Van Dale de term 'controller' als 'bedrijfskundig onderzoeker en adviseur'. Let wel: bedrijfskundig, niet alleen financieel, niet alleen economisch.

Boekhouden
Control is echter niet alleen beheersing, maar ook beheer. In de meeste organisaties gaat het daarbij alleen om het beheer van financiële informatie, en dan komt de betiteling controller dicht in de buurt van de tweede betekenis die Van Dale aan die term geeft: 'schakeltoestel waarmee een reeks vooraf bepaalde schakelingen op eenvoudige wijze verricht kan worden'. Journaalposten op de juiste wijze in het rekeningschema opnemen, dat soort dingen dus. Boekhouden.

CIO

Even die boekhoudfunctie parkerend: hádden we niet al een informatiebeheerser, in de persoon van de Chief Information Officer? Ja, vroeger was dat een nieuwe benaming voor het hoofd automatisering, maar sinds ICT zo complex is geworden, dat je de boel maar beter kunt uitbesteden naar een outsourcing-dienstverlener die wél over de benodigde kennis beschikt en bovendien al je systeemanalisten en programmeurs heeft overgenomen, beheerst de CIO nog maar één ding: informatie. Productinformatie, technische documentatie, personeelsinformatie, concurrentie-analyses, klantinformatie, wagenparkinformatie, onderhoudsgegevens, marktinformatie, branchegegevens, informatiebeveiliging, ga maar door. En de CIO beschikt over (vaak dicht bij belangrijke bedrijfsprocessen geplaatste) informatiemanagers, een soort businessconsultants met IT-kennis.

Is een CIO nu een halve controller, of is een controller een halve CIO? Of is de overlap nog groter? Wellicht wordt het tijd, een nieuwe naam voor het vak te bedenken…