Bullwhip-effect door voorraadfluctuaties

0 reactie(s) | Tekstgrootte:

De crisis heeft effect op verschillende onderdelen van het werkkapitaal in een onderneming. Door de crisis is er een toename in onzekerheid: ondernemingen zoeken meer liquiditeiten als buffer voor onvoorziene omstandigheden. De plotselinge neergang van de economie kan zorgen voor grote schokken in vraag en prijzen. Daarbij is externe financiering bij banken zeer ongunstig: strenge financieringsvoorwaarden en hoge opslagen.

Vrijmaken
Het vrijmaken van cash was niet vaak zo belangrijk als nu. Externe financiering is moeilijk te krijgen en door de toegenomen onzekerheid lijkt iedereen juist een drang te hebben om zoveel mogelijk liquiditeiten te hamsteren. In de zoektocht naar liquiditeiten ligt een uitgebreidere analyse naar de efficiëntie van het gebruikte werkkapitaal voor de hand. In theorie kan extra liquiditeit vrijgemaakt worden door de voorraden te verlagen, debiteurentermijnen terug te brengen en zelf juist later te betalen.

Risico’s
In de praktijk blijkt het vrijmaken echter veel lastiger en dient men rekening te houden met de mogelijke risico’s dat dit met zich meebrengt voor leveranciers en afnemers. Een efficiënter gebruik van werkkapitaal zonder negatieve bijeffecten voor andere partijen in de keten lijkt daarom een betere optie. Wij denken hierbij aan een efficiëntere aanpak van het voorraadbeheer en een andere inrichting van de financiering.

Voorraadfluctuaties
Als gevolg van de sterke economische neergang vinden er sterke fluctuaties in voorraden plaats. Een scherpe daling van de vraag zal in eerste instantie een stijging van de voorraad geven. Inkopers en voorraadbeheerders reageren door bestellingen te reduceren. Afhankelijk van de houdbaarheid van de producten kan de verhoogde dekkingsgraad leiden tot afschrijving van delen van de voorraad, resulterend in forse verliezen. Na verloop van tijd heeft een supply chain zich aangepast aan de nieuwe situatie die significant minder voorraad bevat. Echter een bedrijf dat goederen produceert of erin handelt, vormt onderdeel van een keten met meerdere voorraadpunten: een multi-echelonsysteem. Het dynamisch gedrag van deze ketens is bijzonder complex; zo kan het klassieke bullwhip-effect de kop opsteken (zie figuur).

Het is voor het bedrijf essentieel is om inzicht te hebben in de lengte en plaats van het bedrijf van de logistieke keten, zowel in doorlooptijd als in het aantal echelons. Hoe langer de keten en hoe verder stroomopwaarts het bedrijf zich bevindt, hoe harder het getroffen zal zijn door de vraaguitval aan het einde van de keten en hoe langer de periode van volume-instabiliteit zal duren.

Indien de vraag nu weer aantrekt, zal het bullwhip-effect in tegengestelde richting optreden. De verhoogde vraag zal via een versterkte golfbeweging door de keten heen stroomopwaarts bewegen, waardoor capaciteit en responsiviteit zullen onvoldoende blijken en grondstofprijzen sterk zullen stijgen. Er zal met name een run ontstaan op de meest kritische grondstof, met als gevolg dat de prijzen van deze grondstoffen exploderen. Deze combinatie kan resulteren in een ‘double whammy’ op werkkapitaalgebied. Er moet voorraad opgebouwd worden om aan de vraag te voldoen en deze voorraad bestaat uit duurdere grondstoffen.

Prioriteit
Het afgelopen jaar is in veel gevallen contact met kredietverleners voorkomen door het werkkapitaal te verlagen. Het aanvragen van additioneel werkkapitaal bij externe financiers zal nu moeilijker worden. Een vergelijkbaar moeilijke situatie kan worden verwacht bij uw toeleveranciers. Door de afbouw van uw voorraden hebben zij het nog moeilijker gehad dan hun afnemers. Bedrijven die in de kritische periodes een goede band met hun leveranciers hebben weten te behouden, kunnen bij stijgende vraag wellicht rekenen op prioriteit boven anderen.

Lees verder over optimaliseringsmogelijkheden van werkkapitaal.

Dit is een samenvatting van een artikel geschreven door Bart Schaap, Senior Consultant Orchard Finance Consultants en spreker op het congres Werkkapitaal 2009 over financieringsbeleid in onzekere tijden. Het gehele artikel is te lezen in de augustus editie van ControllersMagazine.