De stille revolutie van SaaS

0 reactie(s) | Tekstgrootte:

Gerelateerd:

• BPM: dé oplossing voor de toekomstrobuuste organisatie
• Zonnige tijden voor outsourcing

In de vorige eeuw – maar nog geen twee decenniageleden – werd de meeste software geleverd in een doos, in het begin zelfs met complete handboeken en een stapel floppydisks. Toen de floppies en de boeken verdwenen omdat de inhoud op cd’s werd gebrand, hielden de dozen nog lang dezelfde maat, waardoor de schijfjes in het rond stuiterden binnen de doos. Vervolgens werden de cd’s en dvd’s overbodig doordat de gewenste programma’s simpelweg konden worden gedownload van het web, maar nog steeds moest de software lokaal (op servers, werkstations en pc’s) worden geïnstalleerd en moesten er licentieovereenkomsten worden gesloten voor het gebruik van de programmatuur.  

De kosten die dit model van softwaredistributie meebrengt, kunnen aardig oplopen, niet alleen omdat de licentiekosten meestal gerelateerd zijn aan het aantal ‘seats’ waarop de programmatuur wordt gebruikt, maar ook omdat de geïnstalleerde software lang niet altijd even intensief wordt gebruikt. De licentie voor een werknemer die eens in de maand een spreadsheet gebruikt, kost evenveel als die voor hetzelfde pakket dat dagelijks urenlang in gebruik is. Ook de kosten van het beheer kunnen aardig oplopen, want elke software-‘patch’ en elke nieuwe versie moet op iedere computer worden geïnstalleerd waarop de programmatuur in gebruik is. En medewerkers met een desktop op de zaak die af en toe thuis werken en daar dus óók een licentie nodig hebben, schroeven de kosten nog verder op.

Kosteneffectiever
SaaS werkt anders. Programmatuur wordt niet op de harde schijf van de gebruiker gezet, maar op apparatuur van de leverancier die nu geen ISV (independent software vendor) maar ASP (application service provider) wordt genoemd. De gebruiker verkrijgt toegang tot de software via het Internet, met behulp van een webbrowser. De software en de apparatuur waarop de verwerking van die software plaatsvindt, hoeven daarom niet te worden aangeschaft, want alleen het daadwerkelijke gebruik van de software wordt in rekening gebracht, met een tarief per tijdseenheid, per transactie (wat bij internetbankieren vaak het geval is) of per hoeveelheid gebruikte opslagruimte.

Soms is het gebruik zelfs gratis, zoals bij SaaS-diensten van bijvoorbeeld Google Earth en Wikipedia of bij de e-mailservices van bedrijven als Microsoft, Yahoo en Google. Softwareverbeteringen (‘updates’) en nieuwe edities van de software (‘upgrades’) kunnen veel gemakkelijker (en dus goedkoper) worden ingevoerd, omdat ze slechts op één plaats (bij de ASP) voor alle gebruikers gelijktijdig worden geïnstalleerd. Daar komen vervolgens nog schaalvoordelen bij, omdat de ASP de kosten voor de benodigde infrastructuur en het beheer daarvan kan spreiden over alle abonnees, dus niet alleen die in úw organisatie. En de thuiswerkende medewerker veroorzaakt geen hogere kosten, omdat er alleen maar een (als regel gratis te downloaden) webbrowser nodig is om ook thuis over de SaaS-functionaliteit te kunnen beschikken.

Ivoren toren
Dat de toepassing van SaaS sinds kort explosief groeit, heeft niet alleen te maken met de aantoonbare besparingen op het ICT-beheer, volgens diverse onderzoeken variërend van 30 tot 70 procent. Het heeft ook te maken met het feit dat we anders met automatisering omgaan dan enkele jaren geleden. Immers, in de 15 jaar dat het Internet publiek beschikbaar is, drong de computer door tot nagenoeg ieder gezin. Hierdoor is bijna elke werknemer al zo gewend aan de toepassing van voorzieningen als mail, tekstverwerking, spreadsheets, datumprikkers, Hyves en webwinkelen, dat de leercurve voor nieuwe toepassingen op het werk heel steil is geworden. De computer werd mede daardoor een ‘commodity’, een algemeen gangbaar gebruiksartikel.

De ‘strategische voordelen’ die geboekt konden worden door slim en snel te automatiseren, zijn dientengevolge passé, de interne ICT-er kan zich niet langer veilig in een ivoren toren verschansen, de aloude verkooppraatjes werken niet meer. Gevolg van dit alles is dat het aanbod van toepassingen steeds meer werd toegespitst op optimalisering van bedrijfsprocessen, wat gepaard ging met het ontstaan van verticale markten in het softwareaanbod. Iedere branche en bijna elke automatiseringstoepassing heeft inmiddels zijn eigen kampioenen; of het nu gaat om het opstellen van schoolroosters, het analyseren van het koopgedrag van klantenkaarthouders, de patiëntenregistratie van tandartsen of om de verhuuradministratie van de (inmiddels alweer verdwijnende) videotheek.

Risico’s en belemmeringen
Het is niet uitgesloten dat de economische crisis stimulerend werkt op de verdere zegetocht van SaaS, gezien de kostenbesparende effecten die het model kan hebben, maar dan moeten er nog wel wat hobbels worden gepasseerd:

• De eerste: informatie wordt uitgewisseld op internetsnelheid, dus aanzienlijk langzamer dan wanneer data alleen via een lokaal ethernet-netwerk wordt getransporteerd. Het belang van deze beperking is sterk afhankelijk van de toepassing waarvoor het datatransport plaatsvindt en naar verwachting wordt deze hobbel afgevlakt naarmate meer openbare glasvezelnetwerken ter beschikking komen. Deze netwerken kunnen ervoor zorgen dat de Wet van Moore (elke twee jaar verdubbelt de capaciteit) nog steeds van kracht blijft.
  
• De tweede belemmering wordt gevormd door beveiligingsaspecten. In veel gevallen immers staat de firewall de samenwerking tussen interne en externe systemen lelijk in de weg en zijn er complexe ingrepen nodig om de gewenste mate van integratie te realiseren zonder dat de beveiliging van systemen en gegevens lekken gaat vertonen.
  
• Hobbel drie is het gegeven dat het lastig is om van leverancier te veranderen als eenmaal de keus voor een bepaalde SaaS-oplossing is gemaakt. Bovendien heeft lang niet elke ASP even goed gezorgd voor het regelen van uitwijkfaciliteiten voor het geval de SaaS-dienstverlening wordt getroffen door systeemstoringen of -uitval. Veel gebruikers zien dit als een belangrijk nadeel, omdat door het ontbreken van alternatieven de afhankelijkheid van de leverancier zo groot wordt dat deze monopolistische trekjes kan gaan vertonen, zowel waar het de prijsstelling als de kwaliteit van de dienstverlening betreft.

Bron: Controllers Magazine
Auteur: Bert Minke