Helder verslagleggen over bedrijfsrisico’s

0 reactie(s) | Tekstgrootte:

Gerelateerd:

• Economische crisis en wetgeving grootste risico's
• 'Risicomanagement wordt cruciaal voor verzekeraars'
• 'Banken vervallen in oude risicovolle gedrag'
• 'Risicomanagement anticyclisch aanpakken'

Het is geen eenvoudige opgave voor bestuurders en commissarissen om aan de nieuwe verwachtingen tegemoet te komen. Dit artikel biedt praktische handvatten voor het opstellen van een helder risicoprofiel in de externe en interne verslaglegging.

De nieuwe werkelijkheid
We zijn in een nieuwe werkelijkheid aangekomen. De belangstelling voor de wijze waarop organisaties omgaan met hun bedrijfsrisico’s en de manier waarop zij deze risico’s beheren, is sterk toegenomen. Vanwege de huidige kredietcrisis en economische onrust worden bestuurders en commissarissen steeds meer door hun aandeelhouders en andere belanghebbenden uitgedaagd om transparant te zijn over hun strategie, hun bereidheid om risico’s te nemen (de zogenaamde ‘risk appetite’) en de manier waarop zij reageren op de snel veranderende strategische, operationele, financiële en compliancerisico’s voor de onderneming.

Iedereen is zich door de crisis ervan bewust geworden dat bedrijfsrisico’s absoluut niet statisch zijn: nieuwe bedrijfsrisico’s kunnen zomaar, uit het niets, opduiken. Ineens heeft iedereen het er bijvoorbeeld over hoe je ‘zwarte zwanen’ tijdig kunt zien en hoe je daar passend mee moet omgaan. De waarschijnlijkheid en de impact van de risico’s kunnen ook plotseling ingrijpend veranderen en de risicobeheersingstrategie die de onderneming in eerste instantie voerde voor een specifiek risico, kan in één klap niet meer effectief zijn.

De inzet is hoog
In deze snel veranderende en dynamische omgeving is het daarom een grote uitdaging voor bestuurders en commissarissen om adequaat te reageren op de toenemende vraag naar transparantie over bedrijfsrisico’s. De inzet is hoog: wanneer bestuurders en commissarissen (lijken te) falen of – in de perceptie – onvoldoende transparant zijn, krijgt niet alleen de onderneming te maken met wisselvallige, emotiegedreven financiële marktomstandigheden. Ook kunnen de onderneming en/of de bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor de manier waarop zij met de bedrijfsrisico’s zijn omgegaan en hoe zij die hebben verantwoord.

Op zoek naar betere handvatten
Welke risico’s zou de onderneming in haar jaarverslag moeten opnemen? Welke verslagleggingregels, beginselen en guidance zijn beschikbaar en nuttig? Wat zijn de verwachtingen van de belanghebbenden en hoe kan de onderneming aan deze verwachtingen voldoen? En wat zijn de juridische gevolgen van een besluit om een bepaald risico al dan niet openbaar te maken?

Bestuurders kunnen niet anders dan reageren op de kritiek op risicoverslaggeving en een (praktisch) antwoord formuleren op de genoemde vragen. De beginselen van risicoverslaggeving en guidance zouden bestuurders moeten helpen bij het uitvoeren van hun verantwoordelijkheid in dit opzicht. Echter, als je goed kijkt naar de regels, voorschriften en guidance die in verschillende landen beschikbaar zijn, dan kun je concluderen dat er consensus is over het algemene beginsel met betrekking tot het verstrekken van risicoinformatie, namelijk: de voornaamste risico’s moeten worden gerapporteerd. En dit op zo’n manier dat de lezer de bedrijfsrisico’s kan interpreteren te  evalueren, evenals de besluiten van de onderneming met betrekking tot het beheer van deze risico’s.

Ik pleit voor de ontwikkeling van algemeen aanvaarde beginselen voor risicoverslaglegging, met een mooi Engels woord ‘generally accepted risk management accounting principles’ (GARMAP). Dit bevordert de transparantie en consistentie in de rapportage over bedrijfsrisico’s in onze mondiale economie. Deze principes moeten het karakter blijven houden van principes en mogen dus niet vervallen in gedetailleerde regels. Echter, ze dienen wel dusdanig concreet te zijn dat ze nadere handvatten geven aan diegenen die moeten bepalen welke risico- informatie met welk niveau van detail gerapporteerd dient te worden.

Praktische tips
Omdat er vooralsnog geen GARMAP beschikbaar is, volgt hier een praktische lijst van mogelijke elementen (richtpunten) met betrekking tot de inhoud van het risicoprofiel in het jaarverslag. De lijst is geen limitatieve opsomming. Helaas is het een feit dat de jaarverslagen meer en meer juridische documenten worden. Het verkrijgen van juridisch advies is bij het opstellen van het jaarverslag daarmee belangrijk, maar daarbij mag niet uit het oog worden verloren dat de informatie van waarde moet blijven voor de gebruikers. Te veel risicomijdend gedrag in de verslaggeving over de risico’s zal leiden tot informatie die niet voldoet aan de verwachtingen van de aandeelhouders en andere belanghebbenden.

Conclusie
De kredietcrisis, economische onrust en vermeend falen van toezicht door interne toezichthouders leiden ertoe dat steeds meer belanghebbenden transparante risico-informatie in het jaarverslag verlangen. Een nieuw stelsel van wereldwijde, algemeen aanvaarde verslaggevingprincipes voor risicoverslaglegging (GARMAP) kan de huidige kloof dichten tussen het zojuist genoemde algemene beginsel dat de voornaamste risico’s omschreven moeten worden, en de behoefte in de praktijk aan praktische beginselen en guidance voor het opstellen van de risicoparagraaf in het jaarverslag.

Het nieuwe stelsel zou moeten leiden tot een wereldwijd consistente en heldere rapportage over de bedrijfsrisico’s in de externe verslaglegging. Tot slot moet niet vergeten worden dat het in dit artikel geïntroduceerde raamwerk voor risicoverslaglegging zich ook uitstekend leent voor de interne risicoverslaglegging van het bestuur aan commissarisen van de bedrijfseenheden aan het bestuur.

Bron: Controllers Magazine
Auteur: drs. Jos de Groot RA CIA