Financieel stuurwiel in goede en slechte tijden

0 reactie(s) | Tekstgrootte:

Gerelateerd:

• Help, de crisis is voorbij!
• Opmerkelijkste faillissementen 2009

Doordat leveranciers meestal eerder worden betaald dan van afnemers wordt ontvangen, is vaak het grootste deel van de beschikbare middelen in de vorm van werkkapitaal vastgelegd in het bedrijfsproces. De cash conversion cycle maakt het werkkapitaalbeslag inzichtelijk en functioneert als monitor; uitstekend als ondersteunend instrument bij de beheersing.

Liquiditeit (‘cash’) is voor een bedrijf als brandstof voor de motor. Het is dan ook van levensbelang voor de vitaliteit en continuïteit. Wie de financiële stromen in een bedrijf goed in beeld heeft en kan volgen, kan adequaat inspelen op veranderingen en bovendien kansen grijpen. Zonder middelen is het immers moeilijk om van je krachten te profiteren, zo luidt een oude wijsheid. In dit artikel wordt ingegaan op de ‘cash conversion cycle’, die de financiële stromen in beeld brengt.

Bedrijfsprofiel
De liquiditeitspositie in een bedrijf hangt in de eerste plaats samen met het bedrijfsprofiel, de strategie en de prestaties die worden geleverd. Beslag op liquiditeit (‘werkkapitaalbeslag’) ontstaat eenvoudig gezegd door het tijdsbestek tussen betalingen aan leveranciers en ontvangsten van afnemers. De activiteiten worden door een bedrijf immers vaak voorgefinancierd.

De omvang van het werkkapitaalbeslag varieert per branche en hangt onder meer samen met het al dan niet doorlopen van een productieproces, de aanwezigheid van voorraden en het bestaan en de aard van internationale relaties. Daarnaast speelt de bedrijfsstrategie een voorname rol en kunnen branchegewoontes voor grote verschillen zorgen. Zodra een bedrijf in omvang groeit, wordt de organisatie complexer en het belang van werkkapitaalbeheersing groter. Zo lopen debiteuren-, voorraad- en crediteurenposities meestal gelijk of progressief op met de stijgende omzet en stijgt het werkkapitaalbeslag. Bij een dalende omzet is normaliter het omgekeerde beeld zichtbaar.

Economische situatie
Naast het bedrijfsprofiel heeft het economische ‘klimaat’ waarin leveranciers en afnemers zich bevinden ook zijn weerslag op het werkkapitaalbeslag. In het tweede deel van 2008 zijn de economische vooruitzichten in Nederland in snel tempo verslechterd. In 2009 heeft er door een terugvallende internationale handel en afnemende bedrijfsinvesteringen voor het eerst sinds 1982 een krimp plaats gevonden.

Deze ontwikkelingen missen hun effect op het werkkapitaal niet. Debiteuren betalen later, voorraden hebben de neiging toe te nemen en crediteuren proberen hun betalingstermijnen aan te scherpen. Als gevolg hiervan neemt het beslag op de liquide middelen en kort krediet toe, terwijl financiering juist moeilijker aan te trekken is. Het werkkapitaalbeslag kan onder opwaartse druk komen te staan. Vooral kleine en groeiende bedrijven ondervinden hier direct hinder van. Bedrijven zullen zelf scherp moeten zijn om latere betaling van facturen zoveel mogelijk te beperken.

Managementinstrument
Een modern instrument om de tijdsduur van het werkkapitaalbeslag te volgen, is de zogeheten ‘cash conversion cycle’. Hiermee wordt in beeld gebracht hoe lang het duurt voordat de liquide middelen die opgenomen zijn in het bedrijfsproces, in de vorm van betalingen van afnemers weer terugvloeien naar de onderneming (uitgedrukt in dagen). De cash conversion cycle is opgebouwd uit de debiteurentermijn plus de voorraadtermijn minus de crediteurentermijn (leverancierskrediet is immers een vorm van financiering).

Hoe korter de doorlooptijd, hoe lager het kapitaalbeslag en de financieringsbehoefte. Via de cash conversion cycle heeft een financieel manager, treasurer of controller inzicht in de financiële stromen in een onderneming en kan hiernaar worden gehandeld. Het is daarmee een uitstekend middel om de impact van veranderingen op het werkkapitaal te meten, eigen prestaties over verschillende perioden te vergelijken of als benchmark ten opzichte van concurrenten te gebruiken.

Naast het vrijmaken van financiële middelen kan de cash conversion cycle aanzet geven tot:
• Beperking van de kapitaalkosten.
• Signalering van knelpunten in de organisatie: inzicht in de tijdsduur van het kapitaalbeslag geeft inzicht in de effectiviteit van de bedrijfsprocessen.
• Beheersing van de ondernemingsrisico’s: een oplopende cash conversion cycle kan wijzen op dubieuze debiteuren of incourante voorraden.

Cash conversion cycle verkorten

Concluderend kan gesteld worden dat een bedrijf zeker in tijden van uitzonderlijke tegenwind gebaat is bij het zoveel mogelijk beperken van de tijdsduur van werkkapitaalbeslag. De cash conversion cycle maakt het werkkapitaalbeslag inzichtelijk en kan aanzet geven tot actie. Voorbeelden van operationele maatregelen die hiertoe bijdragen, zijn: optimaal gebruikmaken van leverancierskrediet, professionalisering van het voorraadbeheer en zo snel mogelijk en op individuele basis (bijvoorbeeld per dag) factureren. Ook intensievere aandacht voor debiteurenrisico’s en overschrijdingen is belangrijk.

Debiteurenfinanciering (factoring) en verzekering van de omzet (kredietverzekering) zijn daarbij mogelijkheden om de verkoopopbrengst sneller te ontvangen en zeker te stellen. Op meer strategisch niveau kan worden gedacht aan het op regelmatige basis bespreekbaar maken van de cash conversion cycle in de managementvergadering, of het volledig uitbesteden van creditmanagement. Een controller of treasurer is in de praktijk vaak dé persoon die het financiële stuurwiel van een bedrijf bedient en mogelijkheden voor verbetering signaleert. Hij of zij is dan ook de persoon die in staat is om maatregelen te initiëren die financiële ‘bewegingsruimte’ creëren.


Bron: Controllers Magazine
Auteur: drs. Rico Luman