Volgende klap Nederlands bankwezen op komst

0 reactie(s) | Tekstgrootte:

Wat is er precies misgegaan in Oost-Europa?
“Westerse banken hebben erg veel leningen aan de prive sector uitstaan in West-Europese valuta’s, maar nu de locale munten enorm kelderen, wordt het moeilijk terugbetalen. De hypotheekschulden worden hoger en betalingsachterstanden lopen op. De exposure die West-Europese banken daar hebben is net zo groot als de exposure in de Amerikaanse subprime-markt, dus de tijdbom is daar.”

In hoeverre zitten Nederlandse banken in Oost-Europese leningen?
“Het valt met de Nederlandse banken nog wel mee, maar ook die worden indirect geraakt als alles in Oost Europa klapt. Als bijvoorbeeld de Oostenrijkse Raiffeisen Bank in de problemen komt, wat betekent dat voor de Rabobank?”

Wat vindt u van de reactie van premier Balkenende op deze situatie?
“Ik ben zeer verbaasd. Hij beweert dat de Oost-Europese landen al genoeg hebben geprofiteerd van de toetreding tot de EU, 'we zijn zo solidair geweest', en dat steun nu in feite niet nodig is. Dit is onzinnig. Ook wij profiteren immers van de toetreding van de Oost-Europese landen. Hieruit blijkt maar weer dat Balkenende niet genoeg economisch inzicht heeft om in de huidige omstandigheden premier te zijn.”

Wat zouden de Europese overheden dan wel moeten doen?
“Je kunt natuurlijk die mensen in Oost-Europa gewoon failliet laten gaan en uit hun huizen zetten, maar dat geeft een volksopstand en leidt toch tot grote verliezen bij de banken. Ik vind dat banken hun verantwoordelijkheid moeten nemen en de lasten deels moeten overnemen. Burden sharing dus, door het heronderhandelen van de leningen. Dat is uiteindelijk voor beide partijen beter. En gezien de precaire kapitaalpositie van de banken, zullen de overheden ze daarbij moeten helpen, .”

Terug naar de huidige crisis: wat vindt u van de maatregelen die het kabinet voor ons land op een rijtje heeft gezet?
“Ik vind het griezelig dat er van een” lijstje” gewerkt wordt zonder raamwerk of visie waarbinnen de oplossing moet passen, en ben bang dat het gaat zoals in de laatste verkiezingscampagne. Dat is de Christmas Tree Approach: iedereen hangt zijn eigen idee aan de boom, en de lijn ontbreekt. Uiteindelijk valt de boom om. Ik had graag gezien dat Wouter Bos eerst een verhaal zou hebben gehouden waarin hij zijn visie uitlegt en de grote lijnen vaststelt.”

Maar zitten er wel goede maatregelen bij?
“Er zijn twee dingen die het kabinet kan doen. Het verhogen van de AOW-leeftijd is nummer één. Dit zal nu nog geen effect hebben, maar over een aantal jaar wel gigantisch veel fiscale voordelen opleveren. Het tweede is investeren in de bouw. Dit werkt snel, lokaal en toch niet protectionistisch. Op deze manier wordt het effect van stimuleren niet ongedaan gemaakt door de ook onvermijdelijke sanering.”

Moet Nederland doen wat Obama doet?
“Nee. Nederland kan geen ‘Obama-stijl’ programma in gaan voeren, om twee redenen. Ten eerste hebben ze dat in de VS meer nodig dan wij, wij hebben automatische stabilisatoren in de economie zitten, die ‘meeademen’. De  ww is daar een voorbeeld van. Ten tweede is zo’n programma in de VS veel effectiever, omdat dat een redelijk gesloten economie is. Hier lekt een deel van de investering toch weg naar het buitenland. Waar Nederland wel een voorbeeld aan kan nemen, is de manier waarop Obama investeert: hij stimuleert nu de economie, maar neemt belastingmaatregelen die pas later een sanerende werking hebben. Een voorbeeld: het niet verlengen  van de Bush belastingverlagingen na 2010.”

En kan een verandering in de belastingen helpen?
“Belasting verhogen is geen optie. Over verlagen kun je debatteren, maar ik vind het onverstandig. Een groot deel van die verlaging zal opgepot worden, en dus heeft het maar weinig stimulerende werking.”

Moet de financiële wereld ook hervormd worden?
“Ja. We moeten toe naar een ander financieringsmodel. Bedrijven moeten meer gebruik maken van de directe kapitaalmarkt, dus meer aandelen en obligaties uitgeven, en minder op banken vertrouwen. In de VS steunt het bedrijfsleven maar voor 40% op de bancaire sector, in Europa is dat 60%. Dit moet anders, omdat we naar veel minder leverage toe moeten om stabiliteit in de bankwereld te herstellen. Verder moet een toezichthouder veel meer zijn dan een orgaan dat afvinkt of er aan regeltjes voldaan is. We moeten naar een principle based systeem. Zo kan je beter inspelen op financiele innovatie. Dit betekent wel dat er meer economen dan juristen aan het roer moeten staan bij de toezichthouders. Bovendien moeten het mensen zijn met kennis van de financiele markten.”

Betekent dit dat mensen uit het bedrijfsleven de functie van toezichthouder moeten vervullen?
“Niet per se, het kunnen accountants of controllers zijn, maar ook academici, zo lang ze maar ervaring hebben met de financiële sector. De huidige toezichthouders staan dikwijls te ver van de praktijk.”

Wat kunt u bedrijven tot slot aanraden in deze crisistijd?
“Meer dan het goed managen van de cash flows en vriendjes worden met je bankier kan ik niet adviseren. En nu de keus maken: snoeien in de kosten of echt in de aanval en investeren in marketing en nieuwe producten. Beiden leveren meer cashflow op. De recessie komt toch wel, maar zelfs die biedt kansen. Ik heb zelf mijn eigen bedrijf opgezet tijdens de dot.com crisis, en dat is een groot succes geworden, dus het kan wel.”