Prullenbak

2 reactie(s) | Tekstgrootte:

Het rapport biedt bovendien weinig nieuws. Een belangrijk deel van de aanbevelingen is namelijk ook terug te vinden in het rapport van het Institute of International Finance, de lobbyclub van banken, dat in november 2008 is verschenen.

Eenzijdig
Ook is het rapport veel te eenzijdig. Oorzaken van de kredietcrisis worden gezocht in externe factoren. De ultieme kritiek is dat de toezichthouders hebben gefaald. Dit betreft mede de commissarissen die toezicht moeten houden op het gevoerde beleid van de instellingen. Duidelijk is natuurlijk wel dat het toezicht moet worden versterkt. Ook dat er hogere kwaliteitseisen aan de commissarissen moeten worden gesteld is een voor de hand liggende suggestie. De raden van commissarissen zullen zodoende terecht moeten worden geschoond.

Willem Alexander
De vraag kan worden gesteld of dit consequenties zal hebben voor de positie van Willem Alexander als commissaris bij DNB. Er zijn nu enkele bankbestuurders die geheel gratuit het woord ´sorry´ uitspreken voor hetgeen is gebeurd, maar daar geen enkele persoonlijke consequentie aan verbinden. Er is nog geen bankbestuurder of toezichthouder opgestapt door het falen van zijn of haar instituut. De president van DNB uit zich bovendien in de media over de mogelijkheid van verlenging van zijn zittingsperiode, terwijl de commissarissen en de minister van financiën hier over behoren te gaan.

Aandeelhouders
Ook de aandeelhouders hebben het gedaan. Het zorgvuldig opgebouwde corporate governance framework moet worden teruggedraaid. Bestuurders vinden aandeelhouders maar lastig. Je kunt namelijk niet als bestuur je eigen plannetjes uitvoeren, omdat je verantwoording moet afleggen. Vandaar dat de commissie nu het moment zag om de pas verworven rechten van de aandeelhouders weer de nek om te draaien. Het zullen toch uiteindelijk de aandeelhouders moeten zijn die een oordeel uitspreken over het al dan niet falen van het toezicht van de commissarissen.

Novum
Toch staat er ook een novum in het rapport. De bestuurders moeten een moreel-ethische verklaring (aanbeveling 1.13) afleggen. Er gaan reeds stemmen op om dit in de wet vast te leggen. Een enkeling spreekt al over een bankierseed. Het lijkt eerder profaan om hier mee te komen. In de moreel-ethische verklaring wordt ook gesproken over het centraal stellen van de klant. Mij dunkt, dit is toch les één van de eerstejaars marketing course!

Fair Value
De laatste schuldige is het boekhoudsysteem. Het moge duidelijk zijn dat dit nog niet is volmaakt, maar voorzitter Maas betoogde bij ´Pauw en Witteman´ dat fair value ‘het heeft gedaan’. Hij beweerde met grote stelligheid dat op de Alt A hypotheken op dit moment nul afboekingen zijn. Dit lijkt moeilijk te rijmen. Voor de insiders, zie bijvoorbeeld: de artikelen in de FT, February 26 2009: ´Insight: Time to expose those CDOs´, of bij Bloomberg. September 12, 2009: ´Alt-A Mortgages Next Risk for Housing Market as Defaults Surge´. Zoals Hans Hoogervorst al heeft opgemerkt ´Het werkelijke probleem van de banksector is niet fair value accounting, maar het feit dat de financiële sector te dun gekapitaliseerd is geraakt. Uiteraard is het bepalen van de fair value lastig in opgedroogde markten, maar toch is het per saldo een beter verslaggevingssysteem´.

Goede punten
Het is natuurlijk gemakkelijk om kritiek te spuien, maar er staan ook zeker goede punten in het rapport. Het meest in het oog springend is het oprichten van een ´bad bank´ (aanbeveling 3.8). De banken moeten hun besmette assets kwijt. Zo lang deze assets niet transparant worden en vervolgens van de balans worden gehaald zal de sector in problemen blijven. Jammer dat het concept van ´bad banks´ niet nader is uitgewerkt.

Principle based toezicht
Ook lijkt het mij juist om het beginsel van ´principle based´ -toezicht niet los te laten ten gunste van ´rule based´. Veel onheil van de kredietcrisis is afkomstig uit de VS, het moederland van ´rule based´ -toezicht. Het lijkt er dus op dat die vorm van toezicht niet superieur is.

Zuid-Afrika
Het is natuurlijk moeilijk om een sector van de maatschappij, die de zaken zo in het honderd heeft laten lopen, grootmoedig weer in de armen te sluiten. In Zuid-Afrika werd de bevolking na de apartheid geconfronteerd met de vraag: hoe moeten wij nu gezamenlijk verder. Er is toen gekozen voor het instellen van een waarheidscommissie die belangrijke bijdragen aan herstel van het vertrouwen kon leveren. Nu gaat het er natuurlijk niet om dat er een waarheidscommissie à la Zuid-Afrika zal moeten komen, maar een parlementair onderzoek lijkt mij wel op zijn plaats.

Gruwelen
Ook zo’n onderzoek zal niet makkelijk zijn. Vele bankiers zullen ervan gruwelen voor de camera´s te worden gehoord. Toch kan het instellen van een dergelijk onderzoek heel zuiverend werken. In ieder geval werkt het beter dan de publicatie van dit rapport. Ook kan een parlementair onderzoek een oordeel geven over het mogelijk falen van bestuurders en toezichthouders. Hiermee wordt druk uitgeoefend op de posities van bestuurders en commissarissen.

Inzicht
Waarom wordt dit rapport door velen omarmd? Er staat immers weinig fundamenteels of vernieuwends in. Het zou kunnen dat onze samenleving, die toch gekenmerkt wordt door het poldermodel, geen behoefte heeft aan diepgaande discussies over de schuldvraag. Het inzicht van ´lessons learned´ wordt dan echter onvoldoende gebruikt en dat is jammer.

Groningen, Dirk Swagerman