Centrale Bank blijf bij je leest!

0 reactie(s) | Tekstgrootte:

Ideale wereld
Als economie-student word je reeds in je eerste studiejaar ingewijd in het wonder dat efficiëntie heet. Een onzichtbare hand stuurt de economie dusdanig, dat iedereen er ten alle tijde zo gelukkig mogelijk van wordt (vrij naar Adam Smith).
In de financiële sector zal deze situatie zelfs tot stabiliteit leiden, aangezien de ‘slechte’ spelers door de concurrentie letterlijk uit het veld geslagen worden. Ook is er ruimte voor innovatie en vooruitgang.

Echte wereld
Natuurlijk zouden we het liefst deze situatie bereiken. Maar, de adder steekt alweer zijn lelijke kop boven het gras uit: er kan sprake zijn van marktfalen: voorwaarden waar niet aan voldaan wordt, waardoor de hele ideale situatie in rook opgaat. Niks efficiëntie, niks stabiliteit. Het streven naar efficiëntie in de aanwezigheid van marktfalen kan zelfs desastreuze gevolgen hebben.

Systeemrisico
En laat dit laatste nou net het geval zijn in de financiële sector. Het bestaan van besmettingsrisico is daar het grootste voorbeeld van. Als het niet zo was, dat het omvallen van een bank leidt tot een daling van het vertrouwen, en daarmee wellicht tot het omvallen van het hele systeem, dan zou er niks aan de hand zijn. Survival of the fittest is dan het motto.

Homo Economicus
Een ander belangrijk marktfalen: de mens handelt irrationeel. Hebben we allemaal geleerd over homo economicus, die in zijn streven naar efficiëntie zo rationeel was dat je er bang van werd, blijkt die al lang uitgestorven te zijn. Mensen maken helaas geen keuzes gebaseerd op verwachte waarden, ingewikkelde berekeningen, of puur uit eigenbelang.

Potje Poker
Nee, vaak zit er een onlogisch patroon in de keuzes en zelfs de waarschuwing ‘hoog rendement is hoog risico’ wordt in goede tijden in de wind geslagen. Het gevolg is dat men denkt een potje poker te spelen met een winkans van 100 %.

Second best
Blijkbaar hebben wij mensen onszelf niet in de hand. Gelukkig zijn er echter instanties in het leven geroepen, die een tegenwicht kunnen bieden. Een second best strategie, dat wel, die vaak de efficiëntie zelfs verlaagt. Maar dat is nou eenmaal de prijs die je betaalt voor veiligheid.

Verkeerd uitgangspunt
Zo is er de Centrale Bank, die financiële stabiliteit dient te waarborgen. Maar zelfs die rots in de branding blijkt een verkeerd uitgangspunt te hebben: veel Centrale Banken, waaronder DNB, definiëren financiële stabiliteit namelijk als efficiëntie op financiële markten. Het één is echter niet per definitie gelijk aan het ander. De twee kunnen elkaar zelfs lelijk bijten! Waarom dan toch zo’n definitie?

Doel voorbij
Als zelfs de centrale bank de verleiding van efficiëntie niet kan weerstaan en het begrip gelijk stelt aan financiele stabiliteit, bevordert zij in het streven naar dat laatste dan niet juist de neergang van de economie? Want in dat geval streeft ze letterlijk haar doel voorbij. Beter kan zij zich richten op kapitaalbuffers, vangnetten en zekerheid, desnoods ten koste van wat efficiëntie hier en daar.

Tip
Ik zou de Centrale Banken willen aanraden eens naar hun eigen definities en daaruit voortkomende beleidsimplicaties te kijken. Misschien hebben ze daar, tussen de kapitaalinjecties en reddingsoperaties door, nog een minuutje tijd voor.

Auteur: Judith Groen (webredacteur ControllersMagazine.nl)