17 jul 2012

Blog

Onlangs is de CEO van Barclays, Bob Diamond, afgetreden. ‘Het is duidelijk dat er fouten zijn gemaakt en dat er sprake was van verwerpelijk gedrag', zo stelde hij. ‘Op het moment dat dit drie jaar geleden aan het licht kwam, wilden we het direct tot de bodem uitzoeken.’
Moeder aller fraudes

Diamond refereert aan de zogeheten Libor-rente, de rente die banken betalen als zij elkaar geld uitlenen en die als standaard geldt voor vele andere tarieven die in de internationale financiële sector worden gebruikt. Barclays staat in het middelpunt van een groot financieel schandaal in Engeland. Handelaren en bestuurders hebben geprobeerd om de libor-rente te manipuleren.

Industriebreed

Het gaat hier om een fraude van ongekende proporties. Fraude binnen een bank komt wel vaker voor. Onlangs werd nog bekend dat een handelaar met de bijnaam ‘London Whale’ JP Morgan zal verlaten; zijn gigantische derivatenposities hebben tot een miljardenverlies geleid voor de zakenbank. De Libor-fraude is daarentegen hoogstwaarschijnlijk industriebreed. Momenteel worden twaalf banken onderzocht door toezichthouders en autoriteiten in Europa, Japan en de VS. Volgens een berekening van Morgan Stanley kunnen de boetes oplopen tot 22 miljard als alle banken schuldig bevonden worden.

Wereldwijde gevolgen
De Britse minister van Financiën, George Osborne, verwelkomde het opstappen van Diamond, aldus BNR.nl en zei te hopen ‘dat het de eerste stap is op weg naar een nieuwe cultuur van verantwoordelijkheid in de Britse banksector’. Volgens BNR-correspondent Lia van Bekhoven gaat dat nog heel lang duren: ‘Ik denk eerlijk gezegd dat de storm pas net is begonnen met opsteken [...] Barclays is toevallig de eerste bank die erop is gepakt.’ Maar deze fraude treft niet alleen de banken. Als de Libor-rente te hoog is gekozen, dan zijn hypotheken duurder dan nodig. Als het te laag is, dan is Barclays (of zijn andere banken) ‘te kredietwaardig’, waardoor ze tegen lagere kosten geld in de markt kunnen lenen.

Voorkomen
De vraag rijst of deze excessen in de toekomst voorkomen kunnen worden. Hiervoor moeten mijns inziens twee dingen veranderen. Ten eerste dienen grote banken met retail- en zakenbankactiviteiten gesplitst te worden. Op zijn minst moeten de activiteiten apart van elkaar gescheiden worden via een “ringfence”. Het faillissement van een zakenbank zal dan geen gevolgen hebben voor de deposito’s en hypotheken van consumenten. Daarnaast dient het bonussysteem anders te worden opgezet. Een langere tijdshorizon van ten minste vijf jaar is noodzakelijk. En “clawback”, het terugvorderen van eerder uitbetaalde bonussen, zal een essentieel onderdeel moeten worden. Hierdoor zullen handelaren een veel betere afweging maken tussen risico en rendement. Ze hebben immers wat te verliezen, namelijk de bonussen van de afgelopen jaren.

Beide maatregelen zijn vergaand, maar naar mijn mening essentieel om het vertrouwen in de bancaire sector te herstellen.

door David Atkins 17 jul 2012 laatste update:27 mrt 2013